Menu główne

Zgierz

Należy zacząć od nazwy naszego miasta. Jest to nazwa bardzo stara.

Jej "środek" - gier to prawdopodobny pierwiastek gor (gr. ger). R uległo zmiękczeniu i zamieniło się w rz, a ge łatwiej wymawiać jako gie i mamy już prawie gotowy gierz. Nazwa ta związana jest z oznaczeniem miejsca gdzie coś gorzało, a ponieważ najprawdopodobniej zgorzało, to dodając przedrostek z oznaczający czas przeszły mamy gotowy Zgierz. Oczywiście prawdziwy etymolog może nad moim wywodem poznęcać się, ale jest to chyba najprostsze wytłumaczenie.

Problemem jest natomiast co zgorzało? Jedni przebąkują o wypalanych lasach czy zaroślach pod osadę, inni twierdzą, że nazwa taka związana była z jakimiś obrzędami, paleniem ogni ofiarnych. Mnie osobiście najbardziej odpowiada teoria, że na wzgórzu nad doliną Bzury stała jakaś pogańska świątynia. W momencie wprowadzania chrześcijaństwa świątynię spalono, a na jej miejscu wybudowano nową, już chrześcijańską. Spalona, czyli zgorzała świątynia stała się źródłem nazwy. Poparciem tej teorii jest fakt, że niektórzy historycy wymieniają datę 1167 r. jako możliwą na istnienie pierwszego kościółka zgierskiego. Nota bene w tym samym miejscu kościół, już najprawdopodobniej piąty stoi i jest jednym z piękniejszych akcentów architektonicznych w Zgierzu.

Sprawdzenie, czy "coś" kiedyś stało w tym miejscu jest praktycznie niemożliwe. Już przy budowie przedostatniego kościoła fundamenty poprzedniego wysadzano "prochami". Przy budowie dzisiejszego kopano bardzo głębokie fundamenty zwłaszcza pod wieżę. Jeżeli nawet "coś" tam było to zostało bezpowrotnie zniszczone. Chyba, że... Prezydent S. Łodwig, zwrócił mi uwagę, że tak naprawdę najwyższy punkt w rejonie dzisiejszego kościoła farnego leży "na ulicy" Szerokiej. Może więc w tym rejonie znajdują się jakieś pozostałości pierwotnej pogańskiej świątyni czy ołtarza ofiarnego, które z reguły w takich wyeksponowanych miejscach budowano. Należy więc zwrócić uwagę na wszelkiego rodzaju prace budowlane w tym miejscu. A nuż postarzejemy się o kilkaset lat?

Na koniec już o pisowni nazwy naszego miasta. Pierwsze zapiski (a pamiętajmy, że pisano po łacinie) sprawiały ówczesnym skrybom nie lada jakie trudności. Sguyr, Zcgey, Zger, Sger, Shegrz, Szgerzs, Szgherz, Szgher to tylko część wersji pisowni. Praktycznie każdy pisał trochę inaczej. Od początków XVIII wieku, przynajmniej w aktach parafialnych (ślubów, chrztów i zgonów) używano formy Zegrz, ale Z było z taką poprzeczną kreseczką. Starsi z Państwa na pewno pamiętają, że zamiast "Ż" pisano "Z" z tą kreseczką. Najśmieszniejsze jest to, że w tak mądrym urządzeniu, jakim jest komputer nie ma takiej litery. Muszę więc to opisać. Mówiono więc najprawdopodobniej Żegrz. Spotkałem nawet formę "żegrzski", ale już pod koniec XVIII wieku mówiono "powiat zgierski". Jednocześnie oprócz formy Zegrz używano Zegrs i już normalnie Zgierz.

Na koniec chciałbym zwrócić uwagę na zgubne wpływy literatury, nie najwyższego lotu zresztą, na edukację historyczną młodego pokolenia. Jako oprowadzający po naszym Muzeum, zadaję młodym zwiedzającym pytanie: "Od czego pochodzi nazwa naszego miasta?" Otóż w ostatnich latach bardzo często dzieci (a raz nawet Pani Nauczycielka) odpowiadają, że od "jeża". Widać, że nawet tego wierszyka nie znają, bo on mówi o jakimś jeżu spod miasta Zgierza. Apeluję więc do Nauczycieli zwłaszcza o prawidłową informację o naszych korzeniach.

Maciej Wierzbowski

Na podst. "ITZ" Nr 1 (06-12.01.2009 r.)

Copyright © 2016. All Rights Reserved by Miasto Zgierz

Created by Logo firmy VobacomVobacom

Ważne komunikaty

13015
Usuń

Zmiana organizacji ruchu

W dniu 21 października 2017 r. (sobota) w rejonie pętli Parzęczewska/Staffa, Łódzki Związek Motorowy organizuje imprezę pod nazwą Drift Competition...
12990
Usuń

Przerwa w dostawie wody

Z powodu prac remontowo-budowlanych na sieci wodociągowej, w dniach 18-20.10.2017 r. w godz. 8:00-15:00 mogą wystąpić przerwy w dostawie wody przy:...
12987
Usuń

Przerwa w dostawie wody

Z powodu prac remontowo-budowlanych na sieci wodociągowej, w dniach 23-27.10.2017 r. w godz. 8:00-15:00 mogą wystąpić przerwy w dostawie wody przy:...
12985
Usuń

Przerwa w dostawie wody

Z powodu prac remontowo-budowlanych na sieci wodociągowej, w dniach 18-20.10.2017 r. w godz. 8:00-16:00 wystąpi przerwa w dostawie wody przy: ul. 3-...
12980
Usuń

Zmiana organizacji ruchu na czas Wszystkich Świętych

Czasowa zmiana organizacji ruchu w okolicach zgierskich cmentarzy obowiązuje od 30 października 2017 r. do 2 listopada 2017 r. Tymczasowa...
12916
Usuń

ul. Śniechowskiego otwarta

W dniu 9 października (poniedziałek) 2017 r. w związku z zakończeniem remontu ulicy Śniechowskiego w Zgierzu na stałą trasą powracają linie...
12917
Usuń

Tramwaje linii 15, 17, 45, 46 i 73 wracają na stałe trasy w Łodzi

W związku z dopuszczeniem do ruchu tramwajowego torowiska na Rondzie Solidarności w Łodzi, na podstawie decyzji Zarządu Dróg i Transportu nastąpią...
12848
Usuń

Nowa zgierska linia autobusowa 61

Z dniem 1 października 2017 r. rusza kolejna nowa zgierska linia autobusowa nr 61. Będzie ona bezpośrednio przebiegać pomiędzy krańcówkami: Osiedle...
12821
Usuń

Nowa organizacja ruchu

Ze względu na uszkodzony mur przy kościele św. Katarzyny zamknięto odcinek ulicy Aleksandrowskiej. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad...
12168
Usuń

Bilety na liniach autobusowych 6 i 61

Na terenie miasta Zgierza na liniach autobusowych 6 i 61, obowiązują wyłącznie zgierskie bilety MUK lub wprowadzony w maju 2017 r. Współny Bilet...
10697
Usuń

Nowe harmonogramy odbioru odpadów

Harmonogram odbioru odpadów (od lutego 2017 r. do stycznia 2018 r.) Uwaga! Mieszkańcy domków jednorodzinnych sprawdźcie: w którym rejonie leży Twoja...
4942
Usuń

Dyżury aptek

Apteka całodobowa "U DOMINIKA" (ul. Lechonia 2 - tel. 42 716 52 30) dyżur pełni w dni powszednie, soboty, niedziele i święta.
Facebook
YouTube
Google+
RSS